Główny Urząd Miar Komunikat dotyczący legalizacji wodomierzy zainstalowanych w nieruchomościach należących do wspólnot mieszkaniowych - Aktualności -

Aktualizacja komunikatu - grudzień 2025

Przyrządy pomiarowe, które mogą być stosowane w dziedzinach, o których jest mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach, tj.:

1. w ochronie zdrowia życia i środowiska,
2. w ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego,
3. w ochronie praw konsumenta,
4. przy pobieraniu opłat, podatków i innych należności budżetowych oraz ustalaniu opustów, kar umownych, wynagrodzeń i odszkodowań, a także przy pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń,
5. przy dokonywaniu kontroli celno-skarbowej,
6. w obrocie

i są określone w rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 kwietnia 2017 r. w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli, podlegają prawnej kontroli metrologicznej.

Takimi przyrządami są m.in. wodomierze służące do rozliczeń za wodę, które powinny posiadać ważne dowody prawnej kontroli metrologicznej w postaci cechy legalizacji, która wskazuje organ administracji miar, który dokonał legalizacji oraz rok i miesiąc ważności legalizacji.

Jednocześnie, zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy Prawo o miarach, przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu lub użytkowania po dokonaniu oceny zgodności, które są stosowane w ww. dziedzinach, podlegają w użytkowaniu prawnej kontroli metrologicznej, w postaci legalizacji ponownej.

Obecnie wszystkie nowe wodomierze przed wprowadzeniem ich do obrotu lub oddaniem do użytku, podlegają obowiązkowej ocenie zgodności, stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach zgodności i nadzoru rynku. Takie przyrządy powinny posiadać naniesione oznakowanie „CE” oraz dodatkowe oznakowanie metrologiczne (w postaci dużej litery M oraz dwóch ostatnich cyfr roku, w którym zostało umieszczone, otoczonych prostokątem oraz numeru jednostki notyfikowanej), jak również dołączoną deklarację zgodności.

Termin zgłoszenia po raz pierwszy do legalizacji ponownej po dokonaniu oceny zgodności oraz okres ważności legalizacji wodomierzy wynosi 5 lat (zgodnie z Lp. 12 tabeli nr 2 oraz Lp. 22 tabeli nr 1 w załączniku nr 5 do rozporządzenia Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 22 marca 2019 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych). Jednocześnie należy wskazać, że termin zgłoszenia do legalizacji ponownej wodomierza po ocenie zgodności liczy się od pierwszego dnia grudnia roku, którego oznaczenie zostało naniesione na przyrządzie podczas dokonywania tej oceny (art. 8k ust. 3 ustawy Prawo o miarach).

Reasumując, niedopuszczalne jest użytkowanie przyrządów pomiarowych po upływie tego terminu, jeżeli służyć mają one nadal w dziedzinach określonych w art. 8 ust. 1 ustawy Prawo o miarach.

Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o miarach, kto wbrew przepisom tej ustawy wprowadza do obrotu lub użytkowania, stosuje bądź przechowuje w stanie gotowości do użycia przyrządy pomiarowe, podlegające prawnej kontroli metrologicznej, bez wymaganych dowodów tej kontroli lub niespełniające wymagań, podlega karze grzywny.

W ustawie Prawo o miarach określone zostały również przesłanki dotyczące utraty ważności legalizacji, bowiem zgodnie z art. 8n ust. 4 ustawy Prawo o miarach, legalizacja traci ważność w przypadku:

1. stwierdzenia, że przyrząd pomiarowy przestał spełniać wymagania;
2. uszkodzenia przyrządu pomiarowego;
3. uszkodzenia albo zniszczenia cechy legalizacji lub cechy zabezpieczającej;
4. zmiany miejsca instalacji lub użytkowania przyrządu pomiarowego, w którym legalizacja była wykonana.

Ponadto, zgodnie z art. 8k ust. 2 ustawy Prawo o miarach, przyrząd pomiarowy powinien być zgłoszony do legalizacji ponownej:

1. przed upływem, określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 9 pkt 4, terminu od dokonania oceny zgodności;
2. po zainstalowaniu w miejscu użytkowania, przed upływem okresu ważności legalizacji pierwotnej, jeżeli sprawdzenie zgodności z wymaganiami jest wykonywane przed lub po jego zainstalowaniu w tym miejscu;
3. w przypadku zmiany miejsca instalacji lub użytkowania, w którym była dokonana ocena zgodności albo legalizacja;
4. w przypadku uszkodzenia albo zniszczenia cech legalizacji lub cech zabezpieczających naniesionych podczas legalizacji;
5. w przypadku uszkodzenia albo zniszczenia oznaczeń lub cech zabezpieczających naniesionych podczas dokonywania oceny zgodności;
6. po jego naprawie.

Podsumowując, legalizacja to zespół czynności obejmujących sprawdzenie i stwierdzenie w drodze decyzji, poświadczonej wyłącznie dowodem legalizacji, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania (art. 4 pkt 13 ustawy Prawo o miarach). W przypadku wodomierzy dowodem legalizacji jest cecha legalizacji umieszczana na przyrządzie pomiarowym, poświadczająca dokonanie legalizacji oraz spełnienie wymagań. Dalsze użytkowanie wodomierza zależy od wielu czynników związanych z rodzajem i jakością sieci wodociągowej, sposobu montażu i warunków jego stosowania na co administracja miar nie ma wpływu. 

Na zakończenie należy podkreślić, że rozliczenia za wodę jeżeli mają odbywać się w oparciu o zamontowane wodomierze, to powinny odbywać się wyłącznie w oparciu o wskazania zalegalizowanych przyrządów pomiarowych, albo (w okresie, określonym w ww. przepisach na zgłoszenie po raz pierwszy tego rodzaju przyrządów po dokonaniu oceny zgodności), przyrządami posiadającymi oznaczenia oceny zgodności i nieuszkodzone cechy zabezpieczające.

Do zadań organów administracji miar należą m.in. zagadnienia związane z wykonywaniem prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych, w tym ich legalizacji. Kwestie związane ze sposobem naliczania opłat za zużycie wody, jak również wzajemnych rozliczeń w tym zakresie pomiędzy stronami tych rozliczeń, nie leżą w kompetencjach organów administracji miar. Niemniej jednak informacyjnie wskazać można, że przywołana często w zapytaniach ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, podaje definicję odbiorcy usług jako każdego, kto korzysta z usług wodociągowo-kanalizacyjnych z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na podstawie pisemnej umowy z przedsiębiorstwem wodociągowo—kanalizacyjnym.

Niezależnie czy mamy do czynienia ze spółdzielnią czy wspólnotą mieszkaniową, umowa o której mowa wyżej, podpisywana jest przez organy spółdzielni lub wspólnoty, a nie przez poszczególnych członków lub mieszkańców. Odpowiedzialność w tym przypadku wynika z warunków podpisanej umowy.

Ponadto art. 5 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę wskazuje, iż jeżeli umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzenie ścieków nie stanowi inaczej, odbiorca usług odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie. W ramach wybudowanych w danej nieruchomości instalacji i przyłączy wodociągowych mieszczą się także zainstalowane wodomierze, bez którego dana sieć byłaby nieprzystosowana do świadczenia usług i rozliczeń.